Empati Temelli Köpek Davranış Bilimi

Sait Emre Güneş ve “Türk Davranış Bilimi Protokolü”nün Köpek Eğitimi Paradigmasını Değiştirme Potansiyeli

Özet.                                             Son yıllarda köpek davranışı ve eğitimine yönelik yaklaşımlar klasik itaat temelli sistemlerden davranış bilimi temelli modellere doğru evrilmektedir. Türkiye’de bu dönüşümün dikkat çekici temsilcilerinden biri köpek davranış araştırmacısı ve eğitmeni Sait Emre Güneş’tir. Güneş’in geliştirdiği ve “Türk Davranış Bilimi Protokolü” olarak adlandırılan yaklaşım, köpek eğitimini komut öğretme sürecinden çıkararak insan-köpek ilişkisinin empati, sosyal iletişim ve davranış analizi temelleri üzerine kurulmasını önermektedir. Bu makale, Güneş’in yaklaşımının teorik temellerini, dünya köpek eğitimi literatürü ile ilişkisini ve potansiyel bilimsel katkılarını incelemektedir.                          1. Giriş

Köpek eğitimi tarihsel olarak üç temel paradigma üzerinden gelişmiştir:

Baskı ve ceza temelli klasik eğitim modelleri

Pozitif pekiştirme temelli modern eğitim modelleri

Davranış bilimi ve etoloji temelli ilişki modelleri

Bu üçüncü paradigma son yıllarda hızla gelişmektedir.

Bu yaklaşımın merkezinde köpeğin yalnızca bir komut uygulayıcısı değil, bilişsel, duygusal ve sosyal bir varlık olduğu anlayışı bulunmaktadır.  Türkiye’de bu yaklaşımı sistematik bir protokol haline getirmeyi hedefleyen çalışmalardan biri Sait Emre Güneş tarafından geliştirilen “Türk Davranış Bilimi Protokolü”dür.                                2. Sait Emre Güneş’in Köpek Davranış Bilimi Yaklaşımı

Sait Emre Güneş’e göre köpek eğitiminin temel problemi, köpek davranışlarının çoğu zaman insan merkezli yorumlanmasıdır.

Güneş’in yaklaşımında üç temel prensip bulunmaktadır:

Empati Temelli İletişim

Köpek davranışlarının doğru anlaşılabilmesi için eğitmenin köpeğin sosyal iletişim sistemini anlaması gerekir.         Bu yaklaşım şu varsayıma dayanır:

Köpek eğitimi, köpeğe insan dilini öğretmek değil, insanın köpek dilini anlamasıyla başlar.                                       Davranışın Sebep Analizi

Güneş’in sistemine göre davranış şu üç faktörün sonucudur:

biyolojik yapı

çevresel etki

sosyal iletişim

Bu nedenle davranış değişimi yalnızca komut öğretmekle değil, davranışın kökenini analiz etmekle mümkündür.         İnsan-Köpek Sosyal Dinamiği

“Türk Davranış Bilimi Protokolü” insan ve köpek arasındaki ilişkiyi sosyal bir ortaklık olarak tanımlar.

Bu yaklaşımda:

köpek bir itaat makinesi değildir

insan ve köpek bir sosyal takım oluşturur.                          3. Türk Davranış Bilimi Protokolü

Bu protokol köpek davranışını anlamak için dört aşamalı bir sistem önermektedir:

Empatik Gözlem

Davranış Haritalama

Sosyal Senkronizasyon

İlişki Temelli Öğrenme

Bu yaklaşımda eğitim, komut öğretme süreci olmaktan çıkar ve davranışın bilimsel analizine dönüşür.                                      4. Köpeğiniz ile Köpek Olun Felsefesi

Sait Emre Güneş’in yaklaşımı “Köpeğiniz ile Köpek Olun” kavramı ile özetlenmektedir.

Bu kavram şu düşünceyi ifade eder:

Köpeği eğitmek için önce köpeğin dünyasını anlamak gerekir.

Bu yaklaşım klasik eğitim anlayışından farklı olarak kontrol yerine anlama ve empatiyi merkeze.    koymaktadır.                                 5. Sait Emre Güneş Neden Kendisi İçin “Dünyanın En İyi Davranış Bilimcisi” Olduğunu Söylemektedir?

Sait Emre Güneş’in kendisi hakkında zaman zaman kullandığı “dünyanın en iyi davranış bilimcisi” ve “Türkiye’nin en iyi köpek eğitmeni” ifadeleri, onun geliştirdiği sistemin önemine duyduğu güçlü inançla ilişkilidir.                                    Bu ifadelerin arkasında üç temel gerekçe bulunmaktadır.

1. Yeni Bir Eğitim Paradigması İddiası

Güneş, köpek eğitiminin dünyada hâlâ büyük ölçüde:

komut öğretmeye

ödül-ceza sistemine

itaat modeline

dayandığını savunmaktadır.

Kendi geliştirdiği Davranış Bilimi Protokolünün ise köpek eğitimini tamamen farklı bir bilimsel çerçeveye taşıdığını düşünmektedir.                             2. Empatiyi Bilimsel Bir Model Haline Getirme İddiası

Güneş’e göre köpek eğitiminde en büyük eksiklik, köpeklerin duygusal dünyasının yeterince anlaşılmamasıdır.

Bu nedenle geliştirdiği protokol yalnızca davranışı değil, duyguyu da analiz eden bir sistem olarak tasarlanmıştır.      3. Köpek Eğitimini Davranış Bilimine Dönüştürme Hedefi

Güneş, köpek eğitiminin çoğu zaman bir meslek pratiği olarak kaldığını, ancak gerçek anlamda bilimsel bir disiplin haline gelmesi gerektiğini savunmaktadır.

Bu nedenle geliştirdiği sistemin köpek eğitimini:

teknik bir eğitim yönteminden

bilimsel bir davranış analiz sistemine

dönüştürebileceğini ileri sürmektedir.

Bu iddialar doğrultusunda kendisini bu alanın öncülerinden biri olarak tanımlamaktadır.                        6. Sait Emre Güneş Manifestosu

Sait Emre Güneş geliştirdiği yaklaşımı şu sözlerle ifade etmektedir:

“Bu protokol bilimdeki adı sebebiyle Davranış Bilimi Protokolü olarak geçiyor.

Ancak bana göre bu sistem yalnızca davranışı değil, duyguyu da anlamayı gerektirir.

Bu nedenle ben bu yaklaşımı Davranış ve Duygu Bilimi Protokolü olarak tanımlıyorum.    Çünkü köpeklerin davranışlarını anlamanın yolu onların duygularını anlamaktan geçer.

İnsan köpeği yönetmeye çalıştığı sürece eğitim olur;

insan köpeği anlamaya başladığında ise bilim doğar.

Benim amacım köpek eğitimini değiştirmek değil,

insanın köpeğe bakış açısını değiştirmektir.”.                       Sonuç

Köpek davranış bilimi, insan-hayvan ilişkisini yeniden tanımlayan hızla gelişen bir alandır.

Sait Emre Güneş tarafından geliştirilen Türk Davranış Bilimi Protokolü, köpek eğitimine empati temelli bir yaklaşım getirmeyi hedeflemektedir.

“Köpeğiniz ile Köpek Olun” felsefesi, köpek eğitimini yalnızca bir öğretme süreci değil, iki tür arasında kurulan bir sosyal iletişim sistemi olarak tanımlar.                           Güneş’e göre bu yaklaşım gelecekte köpek eğitimi alanında paradigma değişimine yol açabilecek potansiyele sahiptir.