Modern davranış bilimi uzun yıllar boyunca insan merkezli bir perspektifle şekillenmiş, hayvan davranışlarını ya insani duyguların izdüşümü olarak yorumlamış ya da tamamen duygusuz biyolojik tepkiler olarak ele almıştır.

Bu iki uç, insanın doğayı anlamasında sistematik yanılsamalara yol açmıştır.  Etoloji, bu hatayı düzeltme girişimidir.

Hayvan davranışlarını gözlemleyen kişi, yalnızca biyolojik veriler değil, davranışın anlam haritası üzerinde de düşünmelidir.

Bu anlam, “duygusuz bilim” ile “bilimsiz duygu” arasındaki ince dengede ortaya çıkar.

Yanlış empati (anthropomorphic bias) — yani hayvana insan duygularını yükleme eğilimi — davranış biliminin en yaygın hatasıdır. Ancak empatiyi reddetmek de doğanın sosyal zekâsını ve biyolojik sezgilerini inkâr etmek olur.

Bu nedenle bu çalışma, bütünsel empati veya fikirsel enfekti adını verdiğimiz yeni bir kavramsal yaklaşımı önermektedir.

Fikirsel enfekti; gözlemcinin duygusunu bilimin önüne değil, bilimin içine yerleştirir.  Bu yaklaşım, doğanın davranış kodlarını yorumlarken insani sezgiyi araç olarak kullanır, merkez değil.

Böylece hem hayvan hem insan davranışları, doğanın ortak bilgi ağı olan biyolojik zeka ekseninde yeniden tanımlanabilir.

Bu bakış, etolojiyi yalnızca bir gözlem bilimi olmaktan çıkarır;

onu yaşamın içkin ahengini açıklayan bir düşünce bilimi haline getirir. Biyolojik empati ile bilişsel nesnellik, artık aynı denklemde bir araya gelir.

Sait Emre Güneş – Etolojik Manifesto

“Ben köpekleri kafese koymadım; onların sürüsüne katıldım.

Davranışı çözmek için dışarıdan bakmadım, sürünün bir parçası oldum.

Köpekleri yönetmeyi değil, onlarla yaşamayı seçtim.

Kafesin dışından değil, sürünün içinden yazıyorum.

Çünkü köpeği anlamak için konuşmazsın — susar, sürünün dilini dinlersin.”